Son dönemde Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) veya vergi iadesi vaadiyle dolandırıcılık yapan kişiler, vatandaşların güvenlik şifrelerini telefondaki tuş takımı (IVR) üzerinden ele geçirerek banka hesaplarını hızla boşaltıyor. Dolandırıcılar, arayan numaraların arama motorlarında bankanın resmi numarası gibi görünmesini sağlayarak mağdurları büyük bir riskle karşı karşıya bırakıyor. Güvenlik sistemleri davranışsal verileri izlese de, şifresini dolandırıcılara kaptıran kişiler hem finansal hem de hukuki açıdan zor bir duruma düşüyor.
Geçmişteki yargı kararlarında bankalar, ‘güven kuruluşu’ sayılarak zarardan sorumlu tutuluyordu. Ancak son emsal kararlarda süreç mağdurların aleyhine gelişti. Güncel yargı kararına göre, dolandırıcıların yönlendirmesiyle mobil bankacılığa giriş yaparak kredi çeken ve parayı transfer eden kişiler, ‘ağır ihmal’ ile suçlanıyor. Bu durum, açılan tazminat davalarının reddedilmesine yol açıyor. Şifrenin dışarıdan çalınması ile dolandırıcının ikna etmesi sonucu gerçekleştirilen işlemler hukuken aynı kabul edilmiyor.
Dolandırıcılar, arayan numarayı bankanın resmi numarası olarak gösterse de, bu tür sahtekarlıklara kesinlikle itibar edilmemesi gerektiği vurgulanıyor. Sahtekârlar, özel yazılımlarla numara maskeleme (spoofing) yaparak arama merkezlerinin numaralarını kopyalayabiliyor. Bu tuzağı bozmanın en etkili yolu, ‘Tersine İletişim’ kuralına uymak. Eğer arayan kişi sizden şifre istiyor veya ‘paranızı güvenli hesaba aktaracağız’ diyorsa, derhal telefonu kapatmak gerekiyor. İşlemi doğrulamak için bankanın kartının arkasında yer alan resmi numaradan bankayı aramak en güvenli yöntem olarak öneriliyor.
Olası bir dolandırıcılık durumunda yapılması gereken adımlar da netleşti. İlk olarak görüşme kesilmeli ve şüpheli arama veya gelen SMS’lere yanıt verilmemeli. Ardından, resmi banka hattı arayarak kartlara, kredi kanallarına ve dijital bankacılığa acil bloke koydurulmalı. Para transferi yapıldıysa, alıcı bankaya acil dolandırıcılık bildirimi yapılması da önem taşıyor. Cihaz güvenliği sağlanmalı, telefona yönlendirmeyle kurulan uygulamalar silinmeli ve şifreler başka bir güvenli cihazdan değiştirilmelidir. GSM operatörüyle iletişime geçerek SIM kart değişikliği veya hat yönlendirme şüphesi hakkında bilgi verilmesi gerekmektedir. Son olarak, tüm deliller, arama kayıtları, gelen SMS’ler ve dekont ekran görüntüleri saklanarak vakit kaybetmeden emniyet veya savcılığa suç duyurusunda bulunulmalıdır.
