ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi, Trump yönetiminin 800 dolar ve altındaki düşük değerli gönderilere tanınan “de minimis” gümrük muafiyetini kaldırma yetkisine sahip olduğuna karar verdi. Bu gelişme, Türkiye ve Avrupa Birliği’nin ardından ABD’den de Temu platformuna yönelik yeni bir gümrük duvarı oluşturarak, özellikle Çin merkezli e-ticaret şirketlerinin iş modelini etkileyecek.
Mahkeme, bu uygulamanın kaldırılmasını yeni bir gümrük vergisi koyulmasından farklı değerlendirerek, Başkan’ın Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında mevcut bir ticari ayrıcalığı sona erdirebileceğine hükmetti. Söz konusu muafiyetin kaldırılması, ABD’ye düşük değerli paketlerle satış yapan Türk e-ihracatçılarını da etkileyecek. Özellikle hazır giyim, tekstil, ayakkabı ve aksesuar gibi ürünlerde gümrük işlemleri maliyetleri artırabilir.
Öte yandan, Çinli platformların küçük paket avantajının zayıflaması, Türk üreticilerinin fiyat rekabetindeki dezavantajını azaltabilir. Trump yönetimi, 2025 yılında muafiyeti sona erdirmişti ve mahkeme kararı, bu adım için IEEPA kapsamında yetki bulunduğunu teyit etmiş oldu. Kongre de uygulamanın Temmuz 2027’de kalıcı olarak sona ermesini kararlaştırmıştı.
Ayrıca, Avrupa Birliği’nde de 150 Euro’nun altındaki gönderilere yönelik avantaj kaldırıldı. 1 Temmuz 2026’dan itibaren AB dışından gelen düşük değerli gönderilere geçici olarak 3 Euro sabit gümrük vergisi uygulanmaya başlandı ve düzenlemenin 1 Temmuz 2028’e kadar sürmesi planlanıyor. Türkiye ise düşük değerli gönderiler konusunda Ağustos 2024’te yurt dışından bireysel alışverişlerde eşik değerini 150 Euro’dan 30 Euro’ya indirmişti.
Türk tekstil ve hazır giyim sektörü, bu yeni düzenlemelerle birlikte iki yönlü etkilerle karşılaşabilir. ABD ve AB’ye küçük paketlerle satış yapan Türk firmalarının maliyetleri artarken, Temu ve Shein gibi Çinli platformların düşük fiyatlı iş modeli de zayıflayacak. Bu durum, özellikle hazır giyimde fiyat makasının Türkiye lehine daralmasına katkı sağlayabilir.
Küresel e-ticarette “ucuz paket” dönemi kapanıyor. Üç büyük pazardaki düzenlemeler, düşük değerli paketlerin gümrük avantajlarının daraldığını gösteriyor. Çin merkezli platformların büyümesini destekleyen doğrudan tüketiciye küçük paket modeli, artan maliyetlerle karşı karşıya kalacak. Yeni dönem, Türk hazır giyim sektörü için maliyet riski yaratırken, Çinli rakiplerin avantajının azalması Türkiye’nin üretim ve tedarik gücünü öne çıkarabilecek yeni bir rekabet alanı da oluşturabilir.
