Karadeniz’de Türkiye’den Rusya ve Ukrayna’ya giden ticaret gemilerinin savaşan taraflarca vurulması, bölgedeki ticareti ciddi şekilde tehdit ediyor. Son dönemde Türk kontrollü ve Türk bayraklı yaklaşık 50 gemi hedef alındı. Bu durum, ticaretin durma noktasına gelmesine neden oldu.
Rusya-Ukrayna savaşında ateşkes belirsizliği sürerken, ticaret gemilerine yönelik saldırılar artış gösterdi. Rusya’nın Novorossiysk ve Tuapse limanlarına giden gemiler Ukrayna tarafından vurulurken, Ukrayna’nın Odessa Limanı’na giden gemiler ise Rusya tarafından hedef alınıyor. Son olarak, “Lider Bordo Mavi” adlı Türk işletmeli gemi Tuapse açıklarında vuruldu. Bu gemiyi çekmek üzere gönderilen “Lider Kocatepe” gemisi de aynı akıbeti yaşadı. Yaşanan bu olayların ardından Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Dışişleri Bakanlığı’na çağrıldı.
Türk armatörleri, sorunun çözümü için acil ateşkes ve anlaşma bekliyor. Aksi halde, 150 geminin hurdaya gitme riski ve tahıl fiyatlarının globalde %10-12 oranında artması bekleniyor. Temmuz ayında Ukrayna kaynakları tarafından 206’dan fazla gemiye saldırı düzenlendiği, Rusya’nın ise 57 ticaret gemisine saldırı gerçekleştirdiği belirtiliyor. Türk kontrollü vurulan gemi sayısı 40, Türk bayraklı vurulan gemi sayısı ise 5 civarında.
Transbosphor Denizcilik CEO’su Kaptan Mustafa Can, Karadeniz’deki ticaret gemilerine yönelik saldırıların son bir ayda arttığını belirterek, “Eğer süreç 5 ay sürerse, 150 dolayında geminin hurdaya gitmesi söz konusu. Yeni gemi yaptırma şansımız yok ve armatörlerin dayanma gücü giderek azalıyor” dedi. Ayrıca, normalleşme sürecine geçilmesiyle birlikte navlunların sert bir şekilde yükseleceğinin altını çizdi.
Sigorta piyasasında da bu gelişmelerin etkisi hissediliyor. Howden Türkiye ve Orta Asya Bölgesi Marine, Lojistik & Kargo Genel Müdürü Ülkem Gürdeniz, bazı sigortacıların sefer bazlı harp teminatı vermekten kaçındığını, bazılarının ise mevcut yıllık harp poliçesi sundukları gemilere teminat verdiğini belirterek, bu durumun sigorta primlerinin artmasına yol açtığını ifade etti.
İstanbul Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Kazım Taycı, iki ülkenin çiftçilerinin zor durumda kaldığını belirtti. Bu süreçte işlenmiş tahıl ürünleri fiyatlarının dünya genelinde %4-4,5 oranında artış gösterdiği bildiriliyor. Eğer tahıl koridoru yeniden açılmazsa, ihracatın uzun dönemli ciddi zararlar görebileceği vurgulanıyor.
Yaş meyve ve sebze ihracatında da Rusya, Türkiye’nin en önemli pazarı konumunda. Ancak 7 aylık dönemde ihracat %33 oranında azaldı. Türkiye Meyve Sebze Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Hayrettin Uçak, yükleme yapamadıklarını ve karayoluyla gönderim yapmak zorunda kaldıklarını, ancak araç bulmakta zorlandıklarını belirtti. Bu durum, artan maliyetlerin sofralara yansıyacağı anlamına geliyor.
Karadeniz’deki bu gelişmeler, bölgenin ticaret dinamiklerini büyük ölçüde etkiliyor ve çözüm bekleyen bir sorun haline geliyor.
