SpaceX’in rekor IPO’su, Elon Musk’ın roket şirketini dünyanın en değerli işletmelerinden biri haline getirmekle kalmadı, aynı zamanda uzay endüstrisini hükümetin hakimiyetinden çıkararak girişim odaklı bir pazara dönüştürüyor.
Şirket, Haziran ayında gerçekleştirdiği ilk halka arzda yaklaşık 85,7 milyar dolar toplayarak, şimdiye kadarki en büyük IPO’yu gerçekleştirdi. Hisse senetleri 135 dolardan fiyatlandırıldı ve bu tarihten sonra 110 dolara düştü.
Uzmanlar, SpaceX’in IPO’sunun en önemli başarısının boyutu değil, kalıcı etkileri olabileceğini belirtiyor. Uzay endüstrisine yapılan yatırımlar, listeleme beklentisiyle hızlanmıştı ve uzay şirketlerine global yatırımlar, ilk çeyrekte 7,95 milyar dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Bu rakam, önceki üç ayda yatırılan 3,93 milyar dolara neredeyse iki katı.
Bu çeyrekte 159 işlem gerçekleştirildi ve son 12 aylık toplam 654 anlaşmaya ulaşıldı. Girişimler yalnızca roket ve uydu inşasıyla sınırlı değil. Uzayda yenilik için bir alan olarak ortaya çıkması, yaratıcı fikirlerin de gelmesini sağladı. Örneğin, Beyond Reach Labs uzayda yemek masası boyutundan futbol sahası boyutuna genişleyebilen güneş panelleri inşa ediyor. Galactic Resource Utilization Space (GRU) ise Ay’da ilk oteli inşa etmeyi hedefliyor.
Erken aşama yatırım firması Shakti VC’nin kurucusu ve ortağı Keval Desai, SpaceX’in IPO’sunun uzay endüstrisi üzerinde Amazon’un 1997’deki halka arzı kadar büyük bir etki yapabileceğini söyledi. Amazon halka açılmadan önce sadece birkaç e-ticaret IPO’su vardı. Ancak, yatırımlar ve girişimciler çevrimiçi perakendeyi büyük bir pazar olarak görmeye başladıkça yüzlercesi takip etti.
SpaceX’in IPO’su ve hızla gelişen teknoloji benzer bir olguyu başlatabilir. Desai, uzayla ilgili girişimlerin iletişim, ilaç geliştirme ve yörünge hesaplamaları gibi alanlarda ortaya çıkmasına yardımcı olabileceğini ifade etti. “Uzaydaki önümüzdeki on yıl, girişimlerle dolu olacak,” diyen Desai, “sadece büyük şirketler ve hükümetler değil, gerçek Silikon Vadisi girişimcilik ekosistemi de uzay ticaret ekonomisine katılacak.” şeklinde konuştu.
Yerin ötesine yatırım
SpaceX’in yeniden kullanılabilir roketleri, fırlatma maliyetlerini hızla azaltmış ve 2008’den bu yana uzaya kütle göndermenin maliyetini %95 oranında düşürmüştür. Bu trend ve yavaş yavaş genişleyen fırlatma tedarik zinciri, girişimlerin boşlukları doldurması için fırsatlar açıyor.
Shakti, son beş yıl içinde portföyünün yaklaşık %10’unu uzay teknolojisine yatırdı ve bu oranın önümüzdeki birkaç yıl içinde %25 ile %30 arasında çıkmasını bekliyor. Shakti’nin uzayla ilgili yatırımlarından biri, Hindistan Uzay Araştırma Organizasyonu’nda eski bir bilim insanı olan CEO Chiranjeevi Phanindra tarafından kurulan Cosmoserve Space adlı Hindistan merkezli bir girişimdir.
